İsrail’in Hastane Bombalamasıyla Gündeme Gelen “Savaş Suçları” Nedir, Neler Bu Kapsam Dâhilinde?

2002’den beri yürürlükte olan Uluslararası Ceza Mahkemesi Statüsü’nde “çok ciddi ihlali” sayılan 11 savaş suçu açıkça belirtiliyor ve hastane saldırısı da bu suçlar arasında bulunuyor.

“Savaş suçu nedir, savaş suçu yargılaması kim tarafından yapılır ve tarihteki örnekleri nelerdir?” sorularının cevaplarını bir araya getirdik.

El-Ahli Arab Hastanesi’ne yapılan saldırının da dâhil edildiği savaş suçları nelerdir?

Fotoğraf: Anadolu Ajansı

Savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar, barışa karşı suçlar Uluslararası Ceza Hukuku alanına girer. Uluslararası Ceza Mahkemesi Statüsü’nün 8. maddesinde düzenlenen bu suçlar, ulusal mahkemelerle görev paylaşımı içerisinde UCM tarafından kovuşturma yapılır. UCM’nin yetki alanına giren, Cenevre Sözleşmelerinin çok ciddi ihlaline dahil olan 11 savaş suçu listesi:

  1. Kasten adam öldürme
  2. İnsanlık dışı muamele ve işkence
  3. Biyolojik deneyler (İnsanların fiziki ve ruhi bütünlüğüne ağır saldırı, büyük ızdırap verme gibi kasıtlı fiiller)
  4. Malların yok edilmesi ve mülkiyetin ortadan kaldırılması
  5. Savaş esiri ve benzeri şekilde korunan kişilerin, yabancı bir devletin askerlerine hizmet etmeye zorlanması
  6. Savaş esiri ve benzeri şekilde korunan kişileri, tarafsız ve adil şekilde yargılanma hakkından mahrum etmek
  7. Yasa dışı tutuklama, nakil veya göç ettirmek
  8. Esirleri öldürmek

Uluslararası silahlı çatışmalara uygulanabilen, kanun ve gelenek hukuku kurallarının ağır ihlalleri de savaş suçu kapsamındadır.

  1. Sivil halka karşı bilinçli saldırı
  2. Korunan yer veya kişilere kötü muameleye giren bilinçli saldırılar
  3. İnsancıl hizmetlerde veya barışı korumak için kullanılan personele, yerleşim yerlerine, birimlere, mallara veya araçlara kasten saldırı, bombalama

İnsanlık tarihinin savaş tarihi olarak da sayılabilecek olması, savaş hukukunun önemini arttırır.

Savaş hukuku, savaş hâlindeki ülkelerin ve insanların birbirleriyle ve savaşa katılmayan ülkelerle arasındaki ilişkileri düzenlemesinden sorumludur. Savaş nedeniyle yapılması gereken askerî eylemlerin ve insancıl gereklerin birbirine uyması açısından faydalıdır. Savaş hukuku ile savaşın sebep olduğu vahşeti en az seviyeye indirmek amaçlanır.

Savaş hukukunun gerekliliği ise insanlık tarihinin savaşlarla dolu olması açısından önemlidir. Yapılan bir araştırmada insanlık tarihi boyunca 14.531 savaş olmuş. Bu da 185 kuşaktan 10 tanesinin savaşı tanıdığı anlamına gelir. Ayrıca her yıl ortalama en az 2 savaşın olması da savaş hukukun önemini ortaya çıkarır.

Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin kuruluşu

Uluslararası Ceza Mahkemesi Binası

1 Temmuz 2002’de kurulan ve 11 Mart 2003’te çalışmaya başlayan Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin merkezi Hollanda’nın Lahey kentindedir. Birleşmiş Milletler’in önderliğinde Roma’daki konferans ile başlayan ilk çalışmalardaki Roma Statüsü, 7 ret ve 21 çekimser oy alsa da 120 kabul oyuyla kabul edildi.

Mahkemenin nasıl çalışacağını ve devletlerin mahkeme ile iş birliği için yapması gerekenleri tanımlayan Roma Statüsü, 15 Nisan 2015 tarihinde 139 devlet tarafından imzalandı ve 123 devlet tarafından da onaylandı.

İsrail, Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne dâhil değil.

  • Yeşil: Taraf ülkeler
  • Sarı: İmzalayan ancak onaylamayan ülkeler
  • Mor: Daha sonra üyeliğini geri çeken taraf devlet
  • Turuncu: Daha sonra imzasını geri çeken imzacı ülke
  • Kırmızı: Taraf ve imzacı olmayan ülke

ABD, Çin, Rusya, Hindistan ve Mısır başta olmak üzere bazı ülkeler UCM’ye dahil değil. Bunların arasında İsrail de yer alıyor. İsrail yaptığı açıklamada UCM’nin Filistin’de işlenen savaş suçlarıyla ilgili başlatacağı soruşturmada iş birliği yapmayacağını söyledi. Yapılan açıklamada ayrıca “İsrail’in savaş suçları işlediği iddiasını tamamen reddeden” mektup gönderecekleri de yer alıyor.

Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin kuruluşundan sonra görülen savaş suçları

Uluslararası Ceza Mahkemesi Hâkimleri

Uluslararası Ceza Mahkemesi kapsamında devletler değil sadece bireyler yargılanabilir. Bu yüzden de vakalar arasında sadece kişiler bulunur. Ancak Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından “soruşturmalar” bölümünde devletlerin ismini ve olaya ilişkin detayları görmek mümkün.

Mahkemeye taşınan bazı davalar:

Filistin soruşturması devam ediyor.

1 Ocak 2015 tarihinde Filistin tarafından “işgal altındaki Filistin topraklarında” işlendiği suçlar konusunda UCM’nin yargı yetkisini kabul eden beyanda bulunuldu. Mahkeme, mevcut duruma ilişkin ön inceleme başlattı. 2019’un sonlarına doğru savcılıktan davanın açılmasını karşılayan durumların tespit edildiği duyuruldu. Ancak bölgesel kapsamın açıklığa kavuşturulması için 22 Ocak 2020’de, paydaşların görüş ve iddialarını dinlemek için emir yayımlandı. Şu anda UCM’nin açıkladığı herhangi bir dava detayı veya şüpheli sunulmuyor.

Afganistan soruşturmasına 699 mağdur katıldı.

1 Mayıs 2003’ten beri Afganistan’da işlendiği iddia edilen savaş ve insanlığa karşı suçlar, 5 Mart 2020’de UCM yargı yetkisine girdi. Mahkemenin ön yargılamasına ise toplamda 699 “mağdur” kişi katıldı.

Gürcistan soruşturmasında ise birden fazla savaş suçu unsuru bulunuyor.

1 Temmuz ve 10 Ekim 2008 tarihleri arasındaki uluslararası silahlı çatışmada işlendiği iddia edilen savaş suçları UCM’nin soruşturmalar kısmındaki bir başka dava. Bu davada; kasten öldürme, sivil halka karşı saldırılar, barışı koruma görevlilerine kasten saldırılar ile mallara zarar verme ve yağma suçları savaş suçları kapsamında değerlendiriliyor. Gürcistan soruşturmasında, 3 kişi şüpheli olarak gösteriliyor. Bunlar; Mihail Mayramoviç Mindzaev, Gamlet Guçmazov, David Georgievich Sanakoev.

Ukrayna soruşturmasında, Rusya Federasyonu Başkanı Vladimir Vladimirovich Putin için tutuklama emri çıkarıldı.

Ukrayna’da işlenen savaş suçlarına karşın 2 Mart 2022’de UCM’de soruşturmaların açılması, oldukça ses getiren olaylardan biri oldu. Ukrayna’nın Roma Statüsü’ne taraf devlet olmaması, kendi topraklarında meydana gelen statü kapsamındaki suçların mahkeme yargı yetkisinde olmasından imtiyaz kullanması ve 43 devletin UCM’ye bu durumu iletmesi ile yargı yetkisini doğurdu.

Gündem olan bir diğer konu ise mahkeme tarafından Rusya Federasyonu Başkanı Vladimir Vladimirovich Putin ve Çocuk Haklarından Sorumlu Komisyon Üyesi Maria Alekseyevna Lvova-Belova’ya Ukraynalı çocukları Rusya’ya kaçırmak suçundan tutuklama emri çıkarılmasıydı.

Ancak Birleşmiş Milletler’in 1973 yılında aldığı kararla Putin’in mutlak dokunulmazlığı olması, Kremlin’in UCM’nin kuruluş bildirgesini imzalamaması yakalama kararını sembolik hâle çeviriyor. Ayrıca Putin’in mahkemeye üye 123 ülkeden birine adım atması hâlinde tutuklanması da öngörülüyor ancak bunu yapmayacak olması da sembolik kararı destekliyor.

Bunların yanı sıra UCM’nin soykırım, savaş suçları, insanlığa karşı suçlar ve saldırı suçlarından yargıladığı diğer soruşturmalar:

  • Uganda
  • Kongo Demokratik Cumhuriyeti
  • Darfur, Sudan
  • Orta Afrika Cumhuriyeti
  • Kenya
  • Libya
  • Fildişi Sahili
  • Mali
  • Burundi
  • Bangladeş
  • Filipinler Cumhuriyeti
  • Venezuela

Son yaşanılan olayların UCM’ye taşınıp taşınmayacağını bilemeyiz ama sivillerin zarar görüp hem de hastanede can vermesi içler acısı bir savaş ortaya çıkarıyor. Umarım en kısa zamanda hem taraf ülkeler hem de tüm dünya için barış sağlanmış olur.

Kaynaklar: International Criminal Court, Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü, Ulusal Baro Ağı Projesi, Independent Türkçe, Euronews, BBC

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

slotbar
superbahis
timebet
tipobet
tumbet
vdcasino
vevobahis
bahiscom
casibom giriş
lidyabet giriş
lidyabet
jojobet
betmarlo giriş
marsbahis giriş
betcup giriş
bets10
Asyabahis
betmoon
betnano
bahsegel giriş
bahsegel giriş
casibom giriş
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
superbetin
sekabet giriş
setrabet giriş
supertotobet giriş
tarafbet giriş
tipobet giriş
tulipbet giriş
tümbet giriş
vdcasino giriş
winxbet giriş
betpark
betroad
bets10
bettilt
betvole
casibom
casinomaxi
casinoper
dinamobet
grandpashabet
goldenbahis
holiganbet
hovardabet
imajbet
interbahis
jojobet
asyabahis
bahigo
limanbet
makrobet
mariobet
meritking
mobilbahis
mostbet
cratosslot
sekabet
dinamobet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
bahigo
onwin
bahigo
betcup
matbet
mariobet
mariobet
limanbet
dinamobet
1xbet
nakitbahis
ngsbahis
bahigo
onwin
paribahis
perabet
piabet
pinup
pulibet
redwin
sahabet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
piabet
pulibet
sahabet
mrbahis
tuzla escort
beylikdüzü escort
aresbet
şutbet
kalebet
supertotobet
betpas
restbet
onwin
lordbahis
ligobet
kolaybet
betpark
betmatik
oslobet
milosbet
masterbetting
matadorbet
maksibet
oslobet
xslot
tarafbet
betgaranti Giriş
Pendik escort
veslot
betturkey
betovis
tarafbet
betist giriş
showbet
xslot giriş
favorislot
barn festival
pragmatic slot oyunları
radissonbet
egt oyna
betmarlo
floating dragon oyna
bonus hunt" rel="dofollow">bonus hunt">bonus hunt
aresbet
tombala oyna
wild wild riches oyna
betibom
dog house megaways
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
wild west gold oyna
markaj giriş
trwin giriş
altıncasino
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
sugar rush oyna
hiperwin
sweet bonanza oyna
diyarbet
diyarbet
mrbahis
favorislot
markaj giriş
trwin
big bass bonanza oyna
gates of olympus oyna
egt oyna
favorislot
markaj giriş
trwin
betingo
bahisbudur
casi pol
casipol giriş
casipol giriş
casipol
casipol
romabet
mrbahis
casipol şikayetvar
casipol giriş
casipol twitter
casipol şikayet
casipol
casipol güncel giriş
casipol güncel
casipol giriş
casipol girişi
avcılar escort
esenyurt escort
bahçeşehir escort
beylikdüzü escort
bakırköy escort
halkalı escort
şirinevler escort
şişli escort
istanbul escort
esenyurt escort
avcılar escort
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
superbet
tarafbet
tipobet
tulipbet
tumbet
winxbet
neyine
noktabet
norabahis
oleybet
onbahis
onwin
orisbet
padisahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
pokerbeta
polobet
pusulabet
redwin
kralbet
ligobet
mariobet
limanbet
limanbet
matadorbet
matbet
meritking
milanobet
milosbet
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
gobahis
gorabet
hilbet
ikimisli
Abdulla62630105
jetbahis
jojobet
klasbahis
betpark
betpas
betper
interbahis
goldenbahis
betcup
slotbar
asyabahis
xslot
restbet
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
supertotobet
superbet
tipobet
tarafbet
tulipbet
tumbet
winxbet
vdcasino
mostbet
venüsbet
winxbet
orisbet
padişahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
polobet
pusulabet
redwin giriş
limanbet
markajbet
matadorbet
meritking
matbet
milanobet
milosbet
mobilbahis
asyabahis
slotbar
xslot
rexbet
romabet
sahabet
savoybetting
savoybetting
sekabet
setrabet
nakitbahis
extrabet
favoribahis
favorisen
gobahis
gorabet
kartal escort
grandpashabet
hilbet
ikimisli
imajbet
intobet
jasminbet
jetbahis
jojobet
klasbahis
betorspin
betpark
betpas
betper
betroad
betsat
bettilt
betturkey
betvole
casibom
casinovale
celtabet
dinamobet
discountcasino
dumanbet
elexbet
elitbahis
betebet
betexper
betine
betist
bet
betkolik
betkom
betlike
betmatik
betonred
bahisal
bahiscom